Archeologia nie musi oznaczać wyłącznie wykopalisk i gablot w muzeum. Międzynarodowy Dzień Archeologii pokazuje, że poznawanie przeszłości może być przygodą, podczas której w niektórych miejscach można samemu spróbować, jak wyglądało życie dawnych mieszkańców. W regionie pardubickim z tej okazji można wybrać się do zamku, osady z czasów prehistorycznych, poznać kulturę Celtów lub prześledzić ślady dawnych miast.

Międzynarodowy Dzień Archeologii na zamku w Pardubicach

Międzynarodowy Dzień Archeologii (MDA) jest świętem archeologii i odkrywania dawno zapomnianych historii. Odbywa się od 2011 roku, zawsze w trzecią sobotę października, a uczestniczą w nim organizacje archeologiczne z całego świata.

W regionie pardubickim w tym roku można wybrać się na zamek w Pardubicach, gdzie wydarzenie odbędzie się 17 października 2026 roku w godzinach 11:00–17:00. Wstęp jest bezpłatny, a program przygotowano również z myślą o dzieciach.

Jedną z głównych atrakcji będą oprowadzania po ekspozycji archeologicznej prowadzone przez archeolożkę Terezę Joškovą, które rozpoczną się o 11:30 i 14:00. O 13:00 i 16:00 grupa Servus Bellum zaprezentuje przedstawienie The Time.

Archeologię będzie można tutaj nie tylko oglądać. Stowarzyszenie LatenArt zaprezentuje repliki znalezisk archeologicznych z okresu lateńskiego, natomiast Archeopark Prehistorii Všestary przywiezie repliki kamiennych siekier i innych narzędzi. Zwiedzający będą mogli samodzielnie przekonać się, jak wymagająca była praca z takimi narzędziami.

Do przeszłości przeniosą również Poszukiwaczy historii Pardubic , którzy pokażą, jak działa wykrywacz metali i w jaki sposób poszukuje się historycznych artefaktów.

Na dzieci czeka duży warsztat kreatywny, podczas którego będą mogły wykonać własny prehistoryczny naszyjnik. Przygotowany zostanie również kącik edukacyjny, warsztat tekstylny oraz szatnia z replikami prehistorycznych strojów, które będzie można przymierzyć.

Prehistoria wśród lasów: osada Křivolík

Jeśli zamiast muzeum wolicie miejsce, w którym można wejść bezpośrednio w świat prehistorii, warto wybrać się do osady prehistorycznej Křivolík niedaleko Českiej Třebovej i wsi Kozlov.

To muzeum na łonie natury i centrum archeologii eksperymentalnej, które od 2007 roku rozwija stowarzyszenie Bacrie, wywodzące się z grupy miłośników historii i archeologii. Początkowe eksperymenty związane z prehistorycznym rolnictwem, obróbką drewna i skór z czasem przerodziły się w miejsce z rekonstrukcjami budowli z różnych okresów prehistorii.

Na leśnej polanie znajdują się konstrukcje przypominające czasy łowców i zbieraczy, epokę brązu oraz epokę żelaza, a także stanowiska rzemieślnicze i zagroda ze zwierzętami domowymi.

Křivolík zajmuje się również archeologią eksperymentalną i działalnością edukacyjną, organizując programy dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Osada jest dostępna bezpłatnie codziennie, bez przewodnika, w godzinach 10:00–17:00, a opłata za wstęp jest dobrowolna.

Więcej informacji: www.krivolik.cz

Archeologia pod powierzchnią w Lanškrounie

Kolejnym miejscem może być Muzeum w Lanškrounie, którego lapidarium znajduje się w piwnicach zamku. Zwiedzający zobaczą tutaj kamienne artefakty związane nie tylko z samym Lanškrounem, ale również między innymi z zamkiem Lanšperk.

Muzeum prezentuje także wystawę „Przeszłość pod powierzchnią Korony Ziemi”.

Godziny otwarcia: wtorek–piątek 9:00–14:00.

Więcej informacji: www.muzeumlanskroun.cz

Litomyšl: archeologiczne pozostałości bezpośrednio pod wzgórzem zamkowym

Również Muzeum Regionalne w Litomyšlu pozwala spojrzeć na przeszłość poprzez znaleziska archeologiczne. W podziemnym obiekcie ochronnym prezentowane są pozostałości odkrytej podczas badań archeologicznych drogi, murów obronnych, bramy oraz domu mieszczańskiego z XIV–XVII wieku.

Uzupełnieniem jest ekspozycja, która za pomocą modeli i filmu dokumentalnego przedstawia rozwój zabudowy wzgórza zamkowego w Litomyšlu – od klasztoru, przez biskupstwo i zamek z nowym miastem, aż po kompleks zamkowy i współczesność.

Więcej informacji: Muzeum

Do Celtów do Nasavrków

Jeżeli bardziej niż średniowiecze interesuje Was epoka żelaza, warto pojechać do Nasavrk. Celtycki skansen jest rekonstrukcją celtyckiego „miasta” z młodszej epoki żelaza, czyli z II–I wieku p.n.e. Zajmuje powierzchnię trzech hektarów, a poszczególne budowle powstały na podstawie znalezisk archeologicznych.

Znajdują się tutaj domy mieszkalne, budynki gospodarcze, warsztaty rzemieślnicze oraz sanktuarium. Ciekawostką jest brama w kształcie kleszczy, zbudowana na podstawie znalezisk z pobliskiego oppidum w Českých Lhoticach. W pobliżu znajduje się również wieża widokowa Boika, ścieżka edukacyjna, oppidum České Lhotice oraz ekspozycja Śladami Celtów w nasavrckim zamku.

Więcej informacji: www.zemekeltu.cz

Śladami Celtów na zamku w Nasavrkach

Celtycką przeszłość można poznać również bezpośrednio na zamku w Nasavrkach. Ekspozycja Śladami Celtów przedstawia historię Celtów na terenie Czech i w Europie, koncentrując się na ich rzemiośle, kulturze, codziennym życiu i duchowości.

Nie jest to jednak wyłącznie klasyczna wystawa. Zwiedzający mogą między innymi spróbować zmielić zboże na kamiennym żarnie lub samodzielnie wznieść kromlech. Wśród eksponatów znajdują się przykłady celtyckiego rzemiosła, broń, biżuteria, rekonstrukcje domów, celtyckie groby oraz znaleziska archeologiczne z oppidum w Českých Lhoticach. Wielkoformatowy model z nagłośnieniem pomaga wyobrazić sobie, jak mogło wyglądać oppidum około 2000 lat temu.

Godziny otwarcia we wrześniu i październiku: poniedziałek–piątek: 8:30–16:30, sobota–niedziela: 13:00–16:00.

Jeśli będziecie w Nasavrkach 17 października 2026 roku, możecie odwiedzić również Kaštanobraní. Jarmark z regionalnymi produktami, stoiskami rzemieślniczymi i przysmakami z jadalnych kasztanów rozpoczyna się o 12:00, a program o 13:00.

Więcej informacji: www.nasavrky.cz

Archeologia, której można doświadczyć

Międzynarodowy Dzień Archeologii może być więc okazją do poznania historii w nieco inny sposób. Na zamku w Pardubicach można spróbować pracy z prehistorycznymi narzędziami, w Křivolíku wejść między rekonstrukcje prehistorycznych budowli, a w Nasavrkach poznać świat Celtów. Do tego dochodzą ekspozycje archeologiczne w Lanškrounie i Litomyšlu. Każde z tych miejsc pokazuje przeszłość nie tylko poprzez zachowane znaleziska, ale również poprzez rekonstrukcje, eksperymenty i możliwość samodzielnego poznawania dawnych technik.

Więcej informacji o regionie pardubickim: https://www.vychodni-cechy.info