Dawna Kopalnia Uranu w Kletnie

Uran – brzmi groźnie, niebezpiecznie, radioaktywnie (m.in. dzięki naszej chemiczce-rodaczce Marii Skłodowskiej-Curie). Wbrew pozorom uran występujący w naturalnym środowisku nie jest jednak wysoce radioaktywny, dlatego też wizyta w starej kopalni uranu w Kletnie nie sprawi, że wyjdziemy stamtąd napromieniowani. Wyjdziemy za to z wiedzą na temat minerałów i tradycji górniczej w Masywie Śnieżnika.

Kopalnia uranu działała w latach 1948–1953, jednak w tym miejscu już w średniowieczu prowadzono wydobycie rud żelaza, srebra czy miedzi. Poszukiwania rud uranu rozpoczęły się podczas trwania zimnej wojny. Na świeżo przyłączonych do Polski ziemiach radzieccy eksperci w dziedzinie geologii zainteresowali się terenami Sudetów i na mocy podpisanej we wrześniu 1947 roku umowy między ZSRR a Polską od początku następnego roku wystartowały prace poszukiwawcze złóż uranu: zarówno na powierzchni (wierceniami), jak i z wyrobisk podziemnych (chodnikami i wierceniami). Odkryto je w Kletnie podczas prac rewizyjnych w średniowiecznych sztolniach. Podobno proces poszukiwań były ściśle tajny do tego stopnia, że wymienianie nazwy poszukiwanego surowca było traktowane jak działanie na rzecz obcego wywiadu, a w sprawozdaniach słowo „uran” zastępowano słowem „metal”. Eksploatacja złóż uranu zakończyła się wskutek wyczerpania się zasobów – szacuje się, że przez sześć lat działalności wydobyto w niej 20 ton metalicznego uranu. Potem przez kilka lat wydobywano jeszcze fluoryt, ale złoża również się skończyły, a kopalnia uległa zalaniu.

Choć historia tego miejsca nie zawsze byłą kolorowa, w trakcie zwiedzania podziemnej trasy wiodącej przez sztolnię nr 18 natkniemy się na skały pokryte są różnymi barwami, bowiem występują tam: fioletowy ametyst, wielobarwny fluoryt, niebieski chalkopiryt czy zielony malachit. Jednym z postojów podczas podziemnego spaceru labiryntem korytarzy będzie ekspozycja szkła uranowego, które poddane promieniom ultrafioletowym świeci na zielono. Co więcej, na trasie można zobaczyć kolekcje starych map, lamp olejowych, naftowych, karbidowych oraz innego sprzętu górniczego, które uzmysławiają, jak ciężka jest praca górnika.